📘स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -15📘

💎बाप तसा बेटा - मुलाच्या अंगी वडिलांचे गुणधर्म व कुटुंबाचे संस्कार येतात. 

 

💎बापाला बाप म्हणेना चुलत्याला काका कसा म्हणेल - जवळच्याचा मान न ठेवणारा इतरांचा मान काय ठेवील. 

 

💎बाप दाखव नाही तर श्राद्ध कर - एखाद्याला आपले म्हणणे पुराव्यानिशी सिद्ध करण्यास सांगणे किंवा आपले म्हणणे चुकीचे असल्याचे मान्य करणे. 

 

💎बडा घर पोकळ वासा - दिसण्यास श्रीमंती पण प्रत्यक्षात संपत्तीचा अभाव.

 

💎बापसे बेटा सवाई - वडीलापेक्षा मुलगा अधिक कर्तबगार.

 

💎बावळी मुद्रा देवळी निद्रा - दिसण्यात बावळट पण व्यवहारचतुर माणूस 

 

💎बुडत्याला काडीचा आधार - घोर संकटाच्या काळी मिळालेली थोडीशी मदत ही महत्वाची वाटते. 

 

💎बुडत्याचा पाय खोलात - ज्याचा अपकर्ष व्हायचा असतो, त्याला सतत अपयशच येत जाते.

 

💎बैल गेला अन झोपा केला - एखादी गोष्ट होऊन गेल्यावर तिचे निवारण करण्यासाठी केलेली व्यवस्था व्यर्थ ठरते. 

 

💎बोलेल तो करेल काय - केवळ बडबड करणार्‍याकडून काहीही होऊ शकत नाही.

 

💎बोले तैसा चाले त्याची वंदावी पाऊले - बोलण्याप्रमाणे कृती करणार्‍या माणसाला सन्मानाने वागवावे.

 

💎बाजारात तुरी अन भट भटणीला मारी - उगीचच कल्पनेचा आधाराने भांडण करणे. 

 

💎बोलाचाच भात आणि बोलाचीच कढी - बोलून सगळ्यांना आश्चर्यचकित करावयाचे पण खर काहीच नाही.

 

 

 

 

💎स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -14💎

💡म्हणी भाग 14💡

💡पिंडी ते ब्रम्हांडी - एका छोट्या वस्तुत जे आहे तेच मोठ्या वस्तुत आहे. 

 

💡पी हळद अन हो गोरी - कोणत्याही बाबतीत उतावळेपणा करणे. 

💡पुढे तिखट मागे पोचट - दिसते तसे नसते. 

 

💡पेरले ते उगवते - चांगल्या किंवा वाईट कृत्याप्रमाणे त्याचे तसे फळ मिळते. 

 

💡पै दक्षिणा लक्ष प्रदक्षिणा - थोड्या मोबदल्यात जास्त काम करून घेणे. 

 

💡पिकते तेथे विकत नाही - निर्मितीच्या ठिकाणी मूल्य नसते. 

 

💡फार (अति) झाले हसू आले - एखादी गोष्ट पुन्हा पुन्हा चघळली तर तिचे महत्व कमी होते.

 

💡फासा पडेल तो डाव, राजा बोलेल तो न्याय - शासनाचा निर्णय मनाविरुद्ध असला किंवा चुकीचा असलातरी तो मान्य करावाच लागतो. 

 

💡फुल ना फुलाची पाकळी - वास्तविक जितके द्यायला पाहिजे, तितके देण्याचे सामर्थ्य नसल्यामुळे त्यापेक्षा खूपच कमी देणे. 

 

💡फुले वेचली तेथे गोवर्‍या वेचणे - जेथे ऐश्वर्याचा उपभाग घेतला तेथे वाईट परिस्थिती येणे. 

 

💡फुटका डोळा काजळाने साजरा करावा - स्वत:चा दोष नाहीसा करता येत नसल्यास तो कमी करण्याचा प्रयत्न करावा. 

 

💡बळी तो कान पिळी - शक्तिमान माणूस दुसर्‍यावर अधिकार गाजवतो.

 

 

📒स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -13📒

📀म्हणी भाग 13📀

📀निंदकाचे घर असावे शेजारी - निंदा करणारा माणूस उपयोगी ठरतो त्याच्यामुळे आपले दोष आपल्याला कळतात. 

 

📀पळसाला पाने तीनच - सगळीकडे परिस्थिती एक सारखीच असणे.

 

📀पर दु:ख शीतळ - दुसर्‍याच्या दु:खाची खरी कल्पना येत नाही.  

 

📀पदरी पडले खोड हसून करावे गोड - स्वीकारलेल्या गोष्टीला नाव न ठेवता हसून समाधान माणने 

 

📀पडत्या फळाची आज्ञा - आपल्या समोरील प्रसंग शिरसावंद्य माणून काम करणे. 

 

📀पाचमुखी परमेश्वर - बहुसंख्य लोक म्हणतील ते खरे मानावे. 

 

📀पाचही बोटे सारखी नसतात - सर्व माणसे सारख्या स्वभावाची किंवा सारख्याच कर्तुत्वाची नसतात. 

 

📀प्रयत्नांती परमेश्वर - कितीही कठीण गोष्ट असली तरी अथक प्रयत्नानंतर ती साध्य होते म्हणून नेहमी प्रयत्न सुरू ठेवावे. 

 

📀पालथ्या घड्यावर पाणी - एखाद्याला केलेला उपदेश वाया जाणे. 

 

📀पाप्याला पंढरपूर आळशेल्याला गंगादूर - श्रद्धा नसेल तर परमेश्वर प्राप्ती होत नाही. 

 

📀पाय धू तर म्हणे तोंड केवढ्याचे - सांगितलेले काम सोडून नको त्या गोष्टी करणे.

 

📀प्राणावर आले होते:पण शेपटावर निभावले - जिवावर बेतलेल्या संकटातून थोडक्यात वाचने. 

 

📀पायाची वहाण पायीच बरी - एखाद्याला त्याच्या योग्यतेपेक्षा अधिक महत्व देऊ नये. 

 

📀पळणार्‍याला एक वाट तर शोधणार्‍याल बारा वाटा - लबाडी करणे फार सोपे पण ती शोधून काढणे खूप कठीण असते. 

 

📀पडलेले शेण माती घेऊन उठते - चांगल्या माणसावर काही तरी ठपका आला आणि त्याने त्याचे कितीही जारी निवारण केले तरी त्याच्या चारित्र्यावर थोडा का होईना डाग हा पडतोच.

 

 

🏵स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -12🏵

🎱म्हणी भाग 12🎱

🏵नव्याने नऊ दिवस - नवीन गोष्टीचे काही दिवस कौतुक होते.

 

🏵न खात्या देवाला नैवेद्य - ज्याला ज्या गोष्टीची गरज नाही, त्याला ती गोष्ट देणे. 

 

🏵नकटे असावे पण धाकटे नसावे - परिस्थिती बरोबर जुळवून घ्यावे पण हलकेपणा किंवा गौणत्व पत्करू नये. 

 

🏵नावडतीचे मीठ अळणी - आपल्या नावडत्या माणसाने केलेली कोणतीही गोष्ट कितीही चांगली केली, तरी ती आपल्याला वाईटच दिसते.

 

🏵नाक दाबले कि तोंड उघडते -एखाद्या माणसाचे वर्म जाणून त्यावर योग्य त्या दिशेने दबाव आणला कि चुटकी सरशी ताबडतोब हवे ते काम करून घेता येते.

 

🏵नाव मोठ लक्षण खोट - बाह्य देखावा आकर्षक, पण कृतीच्या नावाने शून्य.

 

🏵नवी विटी नवे राज्य - सगळीच परिस्थिती नवीन असणे. 

 

🏵नाचता येईना अंगण वाकडे - एखादी गोष्ट स्वत:ला नीट करता येत नसेल, तर मान्य न करता त्याचा दोष इतर गोष्टीवर ढकलणे. 

 

🏵नाकापेक्षा मोती जड - दुय्यम दर्जाच्या व्यक्तीला प्रमुख पाहुण्यापेक्षा अधिक महत्व प्राप्त होणे. 

 

🏵नाव सोनुताई हाती कथळाचा वाळा नाही - नाव मोठे पण कर्तुत्व कमी प्रतीचे.

 

🏵नाव मोठे पण लक्षण खोटे - भपका मोठा पण वस्तुस्थिती नेमकी उलटी 

 

🏵नागेश्वराला नागवून सोमेश्वराला वात लावणे - एखाद्याला लुटून दुसर्‍याला दान करणे. 

 

🏵नळी फुंकली सोनारे इकडून गेले तिकडे वारे - केलेला उपदेश वाया जाणे.

 

 

 

⭕स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -11⭕

🏉म्हणी भाग 11🏉

दुरून डोंगर साजरे - दुरून चांगल्या दिसणार्‍या गोष्टीचे खरे स्वरूप जवळून समजते. 

 

दुसर्‍याच्या डोळ्यातले कुसळ दिसते पण आपल्या डोळ्यातील मुसळ दिसत नाही - दुसर्‍याचा लहानसा दोष आपल्याला दिसतो. पण स्वत:च्या मोठ्या दोषाकडे लक्ष जात नाही. 

 

दुष्काळात तेरावा महिना - अगोदरच्या संकटात आणखी भर 

 

देव तारी त्याला कोण मारी - देव ज्यांचा पाठीराखा आहे त्यांचे नुकसान कोणीही करू शकणार नाही.

 

 

देश तसा वेश - जशी परिस्थिती असेल त्याप्रमाणे वर्तन करणे. 

 

दैव देते पण कर्म नेते - नशिबामुळे प्रगती होते पण स्वत:च्या चुकीमुळे र्हास होणे.

 

दैव उपाशी राही उद्योग पोटभर खाई - नशिबापेक्षा कर्तव्य श्रेष्ठ 

 

देह देवळात चित्त (पायतानात) खेटरात - आध्यात्मिक कार्यात शरीराने सहभागी झाले, तरी मन मात्र ऐहिक संसारात गुंतलेले असणे. 

 

दुनिका झुकती हैl झुकानेवाला चाहिएl - लोकांना मूर्ख बनविणारा एखादा ठकसेन असला तर फसणारे अनेकजण या जगात आहेत. 

 

धर्म करता, कर्म उभे राहते - एखादी चांगली गोष्ट करायला गेले तर त्यातून नको ती समस्या उभी राहते.

 

धरलं तर चावतय, सोडलं तर पळतय - दोन्ही बाजूंनी संकटात सापडणे. 

 

न कर्त्याचा वार शनिवार - न करायचे काम कारण सांगूण टाळून टाकणे.

 

नकटीच्या लग्नाला सतराशे विघ्न - दोषयुक्त कामात अनेक अडचणी येतात.

 

नखाने काम होते त्याला कुर्‍हाड कशाला - काम अल्पशा धनाने, कष्टाने होते तेव्हा तेथे मोठी शक्ती किंवा श्रम कशाला लावायचे.

 

 

 

🎛स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -10🎛

🎛म्हणी भाग 10🎛

🎛तहान लागल्यावर विहीर खोदणे - जेव्हा एखाद्या गोष्टीची गरज वाटली तेव्हा ती मिळवण्याची तयारी करणे. 

 

🎛थांबला तो संपला - जो कोणताही कामधंदा करत नाही त्याची अधोगतीच होते. 

 

🎛थेंब थेंब तळे साचे - हळूहळू वस्तूचा संग्रह केला तर कालतंराने वस्तुंचा मोठा साठा (संचय) होतो. 

 

🎛थोरा घरचे श्वान त्याला सर्वही देती मान - मोठ्या माणसाचा आश्रय घेणार्‍याला कारण नसताना मोठेपणा दिला जातो. 

 

🎛दाम करी काम - पैशाने सर्व कामे साध्य होतात. 

 

🎛दगडापेक्षा वीट मऊ - मोठ्या संकटापेक्षा लहान संकट कमी नुकसानकारक ठरते. 

 

🎛दही खाऊकी मही खाऊ - हे करू कि ते करू अशी व्दिधा परिस्थिती 

 

🎛दस कि लकडी एक का बोझा - प्रत्येकाने थोडाफार हातभार लावल्यास सर्वाच्या सहकार्याने मोठे काम पूर्ण होते. 

 

🎛दृष्टी आड सृष्टी - आपल्यामागे जे काय चालते त्याकडे दुर्लक्ष करणे. 

 

🎛दात आहेत तर चणे नाहीत, चणे आहेत तर दात नाहीत - एखादी गोष्ट अनुकूल असली तरी तिच्या जोडीला आवश्यक ती गोष्ट अनुकूल नसणे. 

 

🎛दिव्याखाली अंधार - मोठ्या माणसात देखील दोष असतो. 

 

🎛दिवस बुडाला, मजूर उडाला - विशिष्ट वेळेतच काम करणे.

 

🎛दिल्ली तो बहुत दूर है - झालेल्या कामाच्या मानानेखूप साध्य करावयाचे बाकी असणे. 

 

🎛दिल चंगा तो कथौडी में गंगा - आपले अंत:करण पवित्र असल्यास पवित्र गंगा आपल्याच जवळ असते.

 

 

 

🩸स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -9🩸

🔮म्हणी भाग 9🔮

🔮जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही - मूळचा स्वभाव आयुष्यात कधीच बदलत नाही.

 

🔮जिच्या हाती पाळण्याची दोरी ती जगाते उद्धरी - मातेकडून बालकावर सुसंस्कार होतात म्हणून ते भविष्यात कर्तुत्ववान ठरते.

 

🔮झाकली मूठ सव्वा लाखाची - व्यंग गुप्त ठेवणेच फायद्याचे असते. 

 

🔮टाकीचे घाव सोसल्याशिवाय देवपण येत नाही - कष्ट केल्याशिवाय मोठेपणा मिळत नाही. 

 

🔮टिटवी देखील समुद्र आटविते - सामान्य क्षुद्र वाटणारा माणूस प्रसंगी महान कार्य करू शकतो. 

 

🔮डोळ्यात केर आणि कानात फुंकर - रोग एक आणि उपचार दुसराच.

 

🔮डोंगर पोखरून उंदीर काढणे - प्रचंड परिश्रम घेवूनही अल्प यश प्राप्ती होणे. 

 

🔮तंटा मिटवायला गेला गव्हाची कणिक करून आला - भांडण मिटविण्याऐवजी भडकावणे. 

 

🔮तळे राखील तो पाणी चाखील - आपल्याकडे सोपविलेल्या कामाचा थोडाफार लाभ मिळविण्याची प्रत्येकाची प्रवृत्ती असते. 

 

🔮ढवळ्या शेजारी पवळ्या बांधला वाण नाही पण गुण लागला - वाईट माणसाच्या सहवासामध्ये चांगला माणूसही बिघडतो. 

 

🔮ताकापुरते रामायण - आपले काम होईपर्यंत एखाद्याची खुशामत करणे

 

🔮तोंड दाबून बुक्यांचा मार - एखाद्याला विनाकारण शिक्षा करणे आणि त्याला त्याबद्दल तक्रार करण्याचा मार्गही बंद करणे. 

 

🔮तेल गेले तूप गेले आणि हाती धुपाटणे राहिले - फायद्याच्या दोन गोष्टीमधून मूर्खपणामुळे एकही गोष्ट साध्य न होणे.