📒स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -13📒

📀म्हणी भाग 13📀

📀निंदकाचे घर असावे शेजारी - निंदा करणारा माणूस उपयोगी ठरतो त्याच्यामुळे आपले दोष आपल्याला कळतात. 

 

📀पळसाला पाने तीनच - सगळीकडे परिस्थिती एक सारखीच असणे.

 

📀पर दु:ख शीतळ - दुसर्‍याच्या दु:खाची खरी कल्पना येत नाही.  

 

📀पदरी पडले खोड हसून करावे गोड - स्वीकारलेल्या गोष्टीला नाव न ठेवता हसून समाधान माणने 

 

📀पडत्या फळाची आज्ञा - आपल्या समोरील प्रसंग शिरसावंद्य माणून काम करणे. 

 

📀पाचमुखी परमेश्वर - बहुसंख्य लोक म्हणतील ते खरे मानावे. 

 

📀पाचही बोटे सारखी नसतात - सर्व माणसे सारख्या स्वभावाची किंवा सारख्याच कर्तुत्वाची नसतात. 

 

📀प्रयत्नांती परमेश्वर - कितीही कठीण गोष्ट असली तरी अथक प्रयत्नानंतर ती साध्य होते म्हणून नेहमी प्रयत्न सुरू ठेवावे. 

 

📀पालथ्या घड्यावर पाणी - एखाद्याला केलेला उपदेश वाया जाणे. 

 

📀पाप्याला पंढरपूर आळशेल्याला गंगादूर - श्रद्धा नसेल तर परमेश्वर प्राप्ती होत नाही. 

 

📀पाय धू तर म्हणे तोंड केवढ्याचे - सांगितलेले काम सोडून नको त्या गोष्टी करणे.

 

📀प्राणावर आले होते:पण शेपटावर निभावले - जिवावर बेतलेल्या संकटातून थोडक्यात वाचने. 

 

📀पायाची वहाण पायीच बरी - एखाद्याला त्याच्या योग्यतेपेक्षा अधिक महत्व देऊ नये. 

 

📀पळणार्‍याला एक वाट तर शोधणार्‍याल बारा वाटा - लबाडी करणे फार सोपे पण ती शोधून काढणे खूप कठीण असते. 

 

📀पडलेले शेण माती घेऊन उठते - चांगल्या माणसावर काही तरी ठपका आला आणि त्याने त्याचे कितीही जारी निवारण केले तरी त्याच्या चारित्र्यावर थोडा का होईना डाग हा पडतोच.

 

 

🏵स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -12🏵

🎱म्हणी भाग 12🎱

🏵नव्याने नऊ दिवस - नवीन गोष्टीचे काही दिवस कौतुक होते.

 

🏵न खात्या देवाला नैवेद्य - ज्याला ज्या गोष्टीची गरज नाही, त्याला ती गोष्ट देणे. 

 

🏵नकटे असावे पण धाकटे नसावे - परिस्थिती बरोबर जुळवून घ्यावे पण हलकेपणा किंवा गौणत्व पत्करू नये. 

 

🏵नावडतीचे मीठ अळणी - आपल्या नावडत्या माणसाने केलेली कोणतीही गोष्ट कितीही चांगली केली, तरी ती आपल्याला वाईटच दिसते.

 

🏵नाक दाबले कि तोंड उघडते -एखाद्या माणसाचे वर्म जाणून त्यावर योग्य त्या दिशेने दबाव आणला कि चुटकी सरशी ताबडतोब हवे ते काम करून घेता येते.

 

🏵नाव मोठ लक्षण खोट - बाह्य देखावा आकर्षक, पण कृतीच्या नावाने शून्य.

 

🏵नवी विटी नवे राज्य - सगळीच परिस्थिती नवीन असणे. 

 

🏵नाचता येईना अंगण वाकडे - एखादी गोष्ट स्वत:ला नीट करता येत नसेल, तर मान्य न करता त्याचा दोष इतर गोष्टीवर ढकलणे. 

 

🏵नाकापेक्षा मोती जड - दुय्यम दर्जाच्या व्यक्तीला प्रमुख पाहुण्यापेक्षा अधिक महत्व प्राप्त होणे. 

 

🏵नाव सोनुताई हाती कथळाचा वाळा नाही - नाव मोठे पण कर्तुत्व कमी प्रतीचे.

 

🏵नाव मोठे पण लक्षण खोटे - भपका मोठा पण वस्तुस्थिती नेमकी उलटी 

 

🏵नागेश्वराला नागवून सोमेश्वराला वात लावणे - एखाद्याला लुटून दुसर्‍याला दान करणे. 

 

🏵नळी फुंकली सोनारे इकडून गेले तिकडे वारे - केलेला उपदेश वाया जाणे.

 

 

 

⭕स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -11⭕

🏉म्हणी भाग 11🏉

दुरून डोंगर साजरे - दुरून चांगल्या दिसणार्‍या गोष्टीचे खरे स्वरूप जवळून समजते. 

 

दुसर्‍याच्या डोळ्यातले कुसळ दिसते पण आपल्या डोळ्यातील मुसळ दिसत नाही - दुसर्‍याचा लहानसा दोष आपल्याला दिसतो. पण स्वत:च्या मोठ्या दोषाकडे लक्ष जात नाही. 

 

दुष्काळात तेरावा महिना - अगोदरच्या संकटात आणखी भर 

 

देव तारी त्याला कोण मारी - देव ज्यांचा पाठीराखा आहे त्यांचे नुकसान कोणीही करू शकणार नाही.

 

 

देश तसा वेश - जशी परिस्थिती असेल त्याप्रमाणे वर्तन करणे. 

 

दैव देते पण कर्म नेते - नशिबामुळे प्रगती होते पण स्वत:च्या चुकीमुळे र्हास होणे.

 

दैव उपाशी राही उद्योग पोटभर खाई - नशिबापेक्षा कर्तव्य श्रेष्ठ 

 

देह देवळात चित्त (पायतानात) खेटरात - आध्यात्मिक कार्यात शरीराने सहभागी झाले, तरी मन मात्र ऐहिक संसारात गुंतलेले असणे. 

 

दुनिका झुकती हैl झुकानेवाला चाहिएl - लोकांना मूर्ख बनविणारा एखादा ठकसेन असला तर फसणारे अनेकजण या जगात आहेत. 

 

धर्म करता, कर्म उभे राहते - एखादी चांगली गोष्ट करायला गेले तर त्यातून नको ती समस्या उभी राहते.

 

धरलं तर चावतय, सोडलं तर पळतय - दोन्ही बाजूंनी संकटात सापडणे. 

 

न कर्त्याचा वार शनिवार - न करायचे काम कारण सांगूण टाळून टाकणे.

 

नकटीच्या लग्नाला सतराशे विघ्न - दोषयुक्त कामात अनेक अडचणी येतात.

 

नखाने काम होते त्याला कुर्‍हाड कशाला - काम अल्पशा धनाने, कष्टाने होते तेव्हा तेथे मोठी शक्ती किंवा श्रम कशाला लावायचे.

 

 

 

🎛स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -10🎛

🎛म्हणी भाग 10🎛

🎛तहान लागल्यावर विहीर खोदणे - जेव्हा एखाद्या गोष्टीची गरज वाटली तेव्हा ती मिळवण्याची तयारी करणे. 

 

🎛थांबला तो संपला - जो कोणताही कामधंदा करत नाही त्याची अधोगतीच होते. 

 

🎛थेंब थेंब तळे साचे - हळूहळू वस्तूचा संग्रह केला तर कालतंराने वस्तुंचा मोठा साठा (संचय) होतो. 

 

🎛थोरा घरचे श्वान त्याला सर्वही देती मान - मोठ्या माणसाचा आश्रय घेणार्‍याला कारण नसताना मोठेपणा दिला जातो. 

 

🎛दाम करी काम - पैशाने सर्व कामे साध्य होतात. 

 

🎛दगडापेक्षा वीट मऊ - मोठ्या संकटापेक्षा लहान संकट कमी नुकसानकारक ठरते. 

 

🎛दही खाऊकी मही खाऊ - हे करू कि ते करू अशी व्दिधा परिस्थिती 

 

🎛दस कि लकडी एक का बोझा - प्रत्येकाने थोडाफार हातभार लावल्यास सर्वाच्या सहकार्याने मोठे काम पूर्ण होते. 

 

🎛दृष्टी आड सृष्टी - आपल्यामागे जे काय चालते त्याकडे दुर्लक्ष करणे. 

 

🎛दात आहेत तर चणे नाहीत, चणे आहेत तर दात नाहीत - एखादी गोष्ट अनुकूल असली तरी तिच्या जोडीला आवश्यक ती गोष्ट अनुकूल नसणे. 

 

🎛दिव्याखाली अंधार - मोठ्या माणसात देखील दोष असतो. 

 

🎛दिवस बुडाला, मजूर उडाला - विशिष्ट वेळेतच काम करणे.

 

🎛दिल्ली तो बहुत दूर है - झालेल्या कामाच्या मानानेखूप साध्य करावयाचे बाकी असणे. 

 

🎛दिल चंगा तो कथौडी में गंगा - आपले अंत:करण पवित्र असल्यास पवित्र गंगा आपल्याच जवळ असते.

 

 

 

🩸स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -9🩸

🔮म्हणी भाग 9🔮

🔮जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही - मूळचा स्वभाव आयुष्यात कधीच बदलत नाही.

 

🔮जिच्या हाती पाळण्याची दोरी ती जगाते उद्धरी - मातेकडून बालकावर सुसंस्कार होतात म्हणून ते भविष्यात कर्तुत्ववान ठरते.

 

🔮झाकली मूठ सव्वा लाखाची - व्यंग गुप्त ठेवणेच फायद्याचे असते. 

 

🔮टाकीचे घाव सोसल्याशिवाय देवपण येत नाही - कष्ट केल्याशिवाय मोठेपणा मिळत नाही. 

 

🔮टिटवी देखील समुद्र आटविते - सामान्य क्षुद्र वाटणारा माणूस प्रसंगी महान कार्य करू शकतो. 

 

🔮डोळ्यात केर आणि कानात फुंकर - रोग एक आणि उपचार दुसराच.

 

🔮डोंगर पोखरून उंदीर काढणे - प्रचंड परिश्रम घेवूनही अल्प यश प्राप्ती होणे. 

 

🔮तंटा मिटवायला गेला गव्हाची कणिक करून आला - भांडण मिटविण्याऐवजी भडकावणे. 

 

🔮तळे राखील तो पाणी चाखील - आपल्याकडे सोपविलेल्या कामाचा थोडाफार लाभ मिळविण्याची प्रत्येकाची प्रवृत्ती असते. 

 

🔮ढवळ्या शेजारी पवळ्या बांधला वाण नाही पण गुण लागला - वाईट माणसाच्या सहवासामध्ये चांगला माणूसही बिघडतो. 

 

🔮ताकापुरते रामायण - आपले काम होईपर्यंत एखाद्याची खुशामत करणे

 

🔮तोंड दाबून बुक्यांचा मार - एखाद्याला विनाकारण शिक्षा करणे आणि त्याला त्याबद्दल तक्रार करण्याचा मार्गही बंद करणे. 

 

🔮तेल गेले तूप गेले आणि हाती धुपाटणे राहिले - फायद्याच्या दोन गोष्टीमधून मूर्खपणामुळे एकही गोष्ट साध्य न होणे.

 

 

🧿स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -8🧿

🧿म्हणी भाग 8🧿

🧿चोराच्या उलटया बोंबा - स्वत:च गुन्हा करून दुसर्‍यावर आळ घेणे.

 

🧿चोराच्या मनात चांदणे - वाईट माणसांनाच वाईट माणसांच्या युक्त्या कळतात. 

 

🧿चोरावर मोर - एखाद्या गोष्टीच्या बाबतीत दुसर्‍यावर कडी करणे.

 

🧿जळत्या घराचा पोळता वासा - प्रचंड नुकसानीतून जे वाचले ते आपले म्हणून समाधान मानावे. 

 

🧿जलात राहुन माशांशी वैर करू नये - ज्यांच्या सहवासात राहावे लागते त्यांच्याशी वैर करून नये. 

 

🧿जन्माला आला हेला, पाणी वाहून मेला - निरक्षर किंवा निर्बुद्ध माणसाचे आयुष्य शारीरिक कष्टामध्येच जाते. 

 

🧿जळत घर भाड्याने कोण घेणार - नुकसान करणार्‍या गोष्टीचा स्वीकार कोण करणार. 

 

🧿जावे त्याच्या वंशा तेव्हा कळे - दुसर्‍याच्या स्थितीत आपण स्वत:जावे, तेव्हा तिचे खरे ज्ञान आपणास होते. 

 

🧿ज्या गावाच्या बोरी त्याच गावच्या बाभळी - एकमेंकाचे वर्म माहीत असणार्‍या माणसांशी गाठ पडणे.

 

🧿ज्याचे खावे मीठ त्याचे करावे निट - जो आपल्या वर उपकार करतो त्या उपकार कर्त्याला स्मरण करून त्याच्या यशासाठी प्रयत्न करावेत.

 

🧿जशी देणावळ तशी धुणावळ - मिळणार्‍या मोबदल्याच्या प्रमाणातच काम करणे. 

 

🧿ज्याचे करावे बरे तो म्हणतो माझेच खरे - एखाद्याचे भले करायला जावे तर तो विरोधच करतो व आपलाच हेका चालवतो. 

 

🧿जी खोड बाळ ती जन्मकळा - लहानपणीच्या सवयी जन्मभर टिकतात. 

 

🧿ज्याच्या हाती ससा तो पारधी - ज्याला यश मिळाले तो कर्तबगार

 

 

 

🦋स्पर्धा परीक्षा उपयुक्त (म्हणी व अर्थ) -7🦋

📼म्हणी भाग 7📼

📼गोगलगाय नि पोटात पाय - एखाद्याचे खरे स्वरूप न दिसणे. 

 

📼गोरागोमटा कपाळ करंटा - दिसायला देखणा पण नशिबाने दुर्दैवी व्यक्ती. 

 

📼घर ना दार देवळी बिर्‍हाड - बायको पोरे नसणारा एकटा पुरुष किंवा शिरावर कोणतीही जाबाबदारी नसलेली व्यक्ती. 

 

📼घर फिरले म्हणजे घराचे वासेही फिरतात - एखाद्यावर प्रतिकूल परिस्थिती आली म्हणजे सारेच त्याच्याबरोबर वाईटपणे वागू लागतात. 

 

📼घरचे झाले थोडे, व्याह्याने धाडले घोडे - स्वत:च्या कामाचा व्याप अतोनात असताना दुसर्‍यांने आपलेही काम लादणे. 

 

📼घर पहावे बांधून लग्न पहावे करून - अनुभवाने माणूस शहाणा होतो. 

 

📼घटका पाणी पिते घड्याळ टोले खाते - आपापल्या कर्मानुसार परिणाम भोगावे लागतात. 

 

📼घरोघरी मातीच्याच चुली - सर्वत्र सारखीच परिस्थिती अनुभवास येणे. 

 

📼घोडे खाई भाडे - धंद्यात फायद्यापेक्षा खर्च जास्त. 

 

📼चढेल तो पडेल - गर्विष्ठ माणसाचा गर्व उतरल्याशिवाय राहत नाही. 

 

📼चालत्या गाडीला खीळ - व्यवस्थीत चालणार्‍या कार्यात अडचण निर्माण होणे. 

 

📼चमत्काराशिवाय नमस्कार नाही, पराक्रमावाचून पोवाडा नाही - लोकांना काही विशेष कार्य करून दाखविल्याशिवाय लोक मान देत नाहीत. 

 

📼चिंती परा येई घरा - दुसर्‍याबदल मनात वाईट विचार आलेकी स्वत:चेच वाईट होते. 

 

📼चोर सोडून सान्याशाला फाशी - खर्‍या गुन्हेगाराला शासन न करता दुसर्‍याच निरपराध माणसाला शिक्षा देणे.